Trainen met een vermogensmeter

Delen


Door Ralf Bekers*

Heb je dit jaar de HandbikeBattle als doel gesteld en ben je daar al flink voor in training? Of wil je de beste handbiker worden? Of vind je het interessant hoe hard je nou eigenlijk aan het trappen bent en wil je jezelf uitdagen om steeds beter te worden? Of ben je een gadget-freak en gek op statistieken? In al deze gevallen kan een vermogensmeter je training efficiënter en leuker maken - en ervoor zorgen dat je je trainingsdoel daadwerkelijk gaat halen. Het principe van een vertmogensmeter is zo simpel als het rekstrookje op de foto. Hieronder lees je hoe het werkt.


Wat heb je aan een vermogensmeter?

Een vermogensmeter registreert hoe hard je aan het trappen bent. Dit geeft inzicht in wat je tijdens de training aan het doen bent . Een hartslagmeter heeft dezelfde functie, maar meet meer de input, oftwel hoeveel je lichaam moet werken. Met een vermogensmeter zie je beter dan met een hartslagmeter wat er uit je armen komt aan vermogen, weergegeven in Watts. Zo kun je goed je training analyseren en kijken of je gedaan hebt wat de bedoeling was. En je kunt je progressie eenvoudig bijhouden, omdat je op je schermpje (head unit) duidelijk kunt zien of je harder kunt trappen. Trainen met een hartslagmeter kan ook. Maar dat is een stuk minder nauwkeurig, omdat de hartslag later reageert op een belasting, wat bij sprinten bijvoorbeeld lastig is. Daarnaast zijn er veel factoren van invloed op je hartslag, zoals o.a. mentale fitheid, vermoeidheid, voeding, hoogte.

Als je de gegevens van de vermogensmeter combineert met gegevens van je hartslagmeter dan heb je een completer beeld van de inspanning die je aan het leveren bent. En je kunt ook goed zien of je trainingsprogramma effect heeft, maar ook of je té fanatiek bezig bent en misschien overtraind raakt. Trainen met een vermogensmeter en een hartslagmeter geeft ook meer inzicht hoe efficiënt je lichaam aan het werken is. Je lichaam zal zich door training aanpassen en je wordt sterker. De menselijke motor, een combinatie van onder andere armen, hart en longen, zal steeds efficiënter gaan draaien als je veel traint met je handbike. En deze efficiëntie is met een vermogensmeter bij te houden, aangezien je meet hoe hard je lichaam werkt en wat er aan vermogen uit komt.
 

Voor wie is het geschikt?

Voor handbikers die wat fanatieker zijn en bij wie de groei in prestatie door training niet meer zo vanzelfsprekend is. Als je bijvoorbeeld je eindtijd van de HandbikeBattle wilt verbeteren dan kan een vermogensmeter je helpen je doel te bereiken. Je kunt berekenen wat voor vermogen je zou moeten trappen om sneller te zijn, Hiervoor heb je gegevens nodig over je gewicht, gereden tijd en het aantal hoogtemeters die je hebt gereden. Hieruit komt een gemiddeld vermogen dat je hebt gereden op de klim. Je kunt deze vermogens-waarde gebruiken in de trainingen om bij te houden of je al op het gewenste niveau bent of dat je nog een stap moet maken. Meer informatie over het berekenen van je vermogen kun je vinden in het boek: Het geheim van wielrennen.

Ook wedstrijdsporters hebben veel baat bij het trainen met een vermogensmeter. Omdat de groei in conditie afneemt naarmate je steeds meer getraind raakt, is het op een gegeven moment lastig om nog beter te worden. Groeien is het eigenlijk alleen maar mogelijk door veel te trainen en heel gericht te trainen. En dan is er meer terugkoppeling nodig tussen het doel van een training en wat je daadwerkelijk aan het doen bent. Het is veel makkelijker om in een trainingszone te rijden met een vermogensmeter, zodat het makkelijker is om je aan het trainingsdoel te houden. En ook een trainer kan veel beter bijhouden wat je aan het doen bent, zonder dat hij of zij naast je fietst. De gegevens van een vermogensmeter kunnen worden geanalyseerd met online programma’s. Zo kan een trainer vanachter zijn computer zien of je gericht aan het trainen bent.
 

Hoe kan ik ermee trainen?

Allereerst zal de vermogensmeter op je handbike gemonteerd moeten worden. Per type en merk wordt in dit artikel zo goed mogelijk beschreven hoe de vermogensmeter op de handbike past. De gegevens die de vermogensmeter verzamelt, moeten vervolgens worden weergegeven en opgeslagen. Daarvoor heb je een zogenaamde head unit nodig (afbeelding 1).



Dit kan een fietscomputer zijn waarmee je ook kunt navigeren, zoals de modellen van Garmin, marktleider op dit moment. Maar een smartphone is ook zeer geschikt om de gegevens van je vermogensmeter uit te lezen en gegevens op te slaan. De communicatie van veel vermogensmeters naar de head unit gaat tegenwoordig vaak via het ANT+ draadloze data protocol. Veel head units en smartphones maken hier ook gebruik van en zijn dus compatibel, maar het is wel verstandig om hier goed naar te kijken alvorens tot aanschaf over te gaan. Smartphones zonder ANT+ sensor (o.a. Iphone) hebben een zogenaamde ANT+ key nodig (afbeelding 2).



Dit is een dongel die in de telefoon wordt geplugd waarmee het ANT+ signaal van de vermogensmeter opgevangen kan worden. Overigens zijn er meerdere meters die gebruik maken van ANT+ technologie. Zo kun je een hartslagmeter, cadansmeter en snelheidsmeter aan een head unit koppelen, zodat de effectiviteit van de trainingen nog verder vergroot kan worden. Er zijn ook vermogensmeters die met Bluetooth werken: die is in combinatie met een smartphone wat simpeler te gebruiken.

Verder heb je software nodig om je training mee te kunnen analyseren. Er zijn verschillende programma’s die te installeren zijn op je computer zoals Strava, Traininingpeaks, PowerAgent, Golden Cheetah en SRM Analysis Software, maar er zijn er nog veel meer. Met behulp van de software kun je de gemeten gegevens in een grafiek weergeven, zoals in afbeelding 3, hieronder.



Weergegeven zijn de gegevens over het vermogen, echter kunnen er met de software ook gegevens worden weergegeven van hartslag, snelheid, hoogte en cadans. Dit is een grafiek van een handbiker die een blokkentraining heeft gedaan van 10 minuten op een bepaald vermogen, waarbij opvalt dat hij het laatste blok het hardst heeft getrapt.

De handbiker uit het voorbeeld kan nu eenvoudig zien of hij goed zijn best heeft gedaan. Oftewel of hij heeft gedaan wat de bedoeling van deze training was volgens het trainingsschema. En verder kan hij ook zien of hij progressie heeftt geboekt. Dit kan met een handige weergave van de analyse-software: gemiddeld maximaal vermogen ofwel mean max power.



De grafiek van het gemiddelde maximaal vermogen (afbeelding 4) laat zien hoeveel vermogen je een bepaalde tijd kunt volhouden. Dat zijn gegevens over alle trainingen die je hebt gedaan (grijze lijn), gecombineerd met de gegevens van de laatste training (paarse lijn). Zo kun je bijvoorbeeld zien wat je gemiddeld in één minuut vol kunt houden. Als het trainigsdoel was om 1 minuut maximaal te gaan, dan kun je na je training controleren of de gemiddelde maximale waarde voor het rijden van 1 minuut ook is toegenomen.

Om goed te kunnen trainen met een vermogensmeter is de bepaling van je omslagpunt nodig; in jargon je Functional Threshold Power ofwel FTP. Dit is het vermogen dat je maximaal kunt volhouden gedurende een langere periode, ook wel de aerobe drempel of omslagpunt genoemd.  Je kunt de FTP bepalen aan de hand van een 20 minuten test. Meer informatie over de bepaling van je FTP is hier te vinden.
 

Hoe wordt het vermogen gemeten?

Het direct meten van kracht en vermogen wordt voornamelijk gedaan met behulp van rekstroken (afbeelding 5). Dit zijn elektronische componenten die de mate van vervorming van een materiaal kunnen meten.



Een rekstrookje bestaat uit een folie met een elektrische geleider, dat op een materiaal wordt geplakt, bijvoorbeeld op een aluminium staaf, zoals een crank. Rekt de staaf uit door er aan te trekken of hem te buigen, dan vervormt het rekstrookje en geeft een elektrisch signaal af. Rekstrookjes zijn erg gevoelig en kunnen al een hele kleine vervorming detecteren. Dit elektrisch signaal kan worden omgezet in een waarde van kracht of vermogen, als bekend is hoeveel kracht er wordt gezet om het materiaal te vervormen. Dit heet kalibreren. Ook moet er rekening mee worden gehouden dat metalen gevoelig zijn voor uitzetten of krimpen bij bepaalde temperaturen. Gelukkig zijn niet alle vermogensmeters erg gevoelig voor temperatuurverschillen.
 

Wat is het nadeel van trainen met een vermogensmeter?



Het trainen met een vermogensmeter kan tot gevolg hebben dat je te veel focust op cijfers en grafieken (afbeelding 6). Er worden zoveel data verzameld dat je er helemaal verstrikt in kunt raken. Om te voorkomen dat je door de bomen het trainingsbos niet meer ziet, is het verstandig om trainingsdoelen te stellen. Dus je doel is bijvoorbeeld om een intervaltraining te rijden die zo gelijk mogelijk is, of een bloktraining waarbij je gedurende 10 minuten een zo constant mogelijk vermogen levert, of een zo constant mogelijke trapfrequentie, enz. Een trainingsschema volgen is dus belangrijk. Ook is het handig om een trainer te hebben die je gegevens analyseert: hij/zij haalt eruit wat op dat moment nodig is en kan de progressie bijhouden en daarop het trainingsschema aanpassen. En soms is het helemaal niet nodig om precies te weten hoe hard je trapt, zoals in duurtrainingen. Daarom is het verstandig om je head unit soms niet voor je neus te monteren, maar gewoon in een tas te stoppen. De gegevens van je training worden dan wel verzameld, maar je bent er tijdens de rit niet constant mee bezig, en je kunt eens lekker om je heen kijken en genieten.
 

Welke vermogensmeters zijn geschikt voor gebruik op handbikes?

Hieronder volgt een overzicht van de verschillende soorten vermogensmeters die geschikt zijn voor montage op een handbike. Daarbij wordt een aantal vermogensmeters besproken die op dit moment – april 2017 - te koop zijn, of waarvan is aangekondigd dat ze binnenkort op de markt verschijnen. Verder komt de prijs/kwaliteit verhouding van de verschillende systemen aan bod, waarbij ook zo goed mogelijk wordt gekeken wat er nodig is om de vermogensmeter op de handbike te kunnen monteren. We onderscheiden daarom vijf typen vermogensmeters, 1 t/m/ 5 (afbeelding 7).



De grondlegger van de vermogensmeters is het merk SRM (een afkorting van Schoberer Rad Messtechnik), dat op dit moment nog steeds goede en nauwkeurige vermogensmeters levert. In de begintijd was een SRM-systeem vanwege de hoge prijs alleen betaalbaar voor profs en heel rijke fietsers. Maar ze voldeden zo goed dat de vermogensmeter populair werd en er nu voor nieuwe gebruikersgroepen betaalbare alternatieven op de markt zijn gekomen. Merken als Garmin, Powertap, Polar en ook Shimano leveren op dit moment vermogensmeters.

Dit artikel bespreekt alleen de vermogensmeters die direct het vermogen meten op de handbike. Er zijn ook vermogensmeters op de markt die indirect vermogen meten, of op basis van andere gegevens het vermogen schatten. Deze worden hier buiten beschouwing gelaten.
 
 

1. Vermogensmeter in het voorwiel

Een vermogensmeter die in het wiel is verwerkt is zonder veel aanpassingen te plaatsen, dit maakt het makkelijk om hem te gebruiken. In de naaf zitten rekstroken die de kracht meten van de ketting op het wiel.


1.1 Powertap G3



Op dit moment is er één vermogensmeter voor het voorwiel: Powertap G3 (afbeelding 8). De vermogensmeter is al 15 jaar op de markt en kan in een wiel worden ingespaakt of compleet in een wiel worden aangeschaft. Als de naaf is ingebouwd in het wiel is hij eenvoudig plaatsen: cassette erop monteren en in de voorvork plaatsen. Het gewicht van het voorwiel neemt wel toe met een paar honderd gram, maar dat geldt voor bijna alle vermogensmeters. De nauwkeurigheid van de meter is voldoende. De vermogensmeter maakt gebruik van ANT+ en Bluetooth voor de gegevensoverdracht en is dus geschikt voor veel head units.

De Powertap is een zeer geschikte vermogensmeter voor een handbike, door de eenvoudige montage en gebruik. Hij kost ongeveer €799 (exclusief montage in het wiel), maar is al goedkoper te vinden.
 
 

2. Vermogensmeter in de spider of op het kettingblad

De crankspider is het gedeelte van de cranks waarop de kettingbladen gemonteerd worden. De spider vormt de verbinding tussen de trapas en het kettingblad (afbeelding 9). De trapas vormt weer de verbinding tussen de twee crankarmen. De spider geeft dus de kracht die op de cranks wordt geleverd door naar de kettingbladen. De rekstroken die in de spider gemonteerd zijn registreren deze kracht. Spiders zijn er in verschillende vormen: voor bevestiging van kettingbladen met vier montagepunten of met vijf. De cirkel door de middelpunten van de montagegaten wordt de Bolt Circle Diameter genoemd, of afgekort BCD. De BCD en het aantal gaten zijn van belang wanneer je de bladen wilt vervangen. Hieronder een overzicht van vermogensmeters die tussen spider en kettingbladen gemonteerd worden, die in het kettingblad verwerkt zijn of waarbij de spider vervangen moet worden -wat niet altijd eenvoudig te doen is.
 
2.1 Powertap C1


Deze vermogensmeter werkt op de kettingbladen en niet op de spider, maar aangezien dat erg met elkaar te maken heeft wordt hij hier besproken (afbeelding 10). Een vermogensmeter die verwerkt is in het kettingblad heeft het voordeel dat deze ook redelijk eenvoudig te monteren is op je eigen cranks; er zijn geen aanpassingen nodig. Powertap heeft op dit gebied de C1 vermogensmeter. Deze vermogensmeter maakt gebruik van ANT+ en Bluetooth, dus hij is te gebruiken met allerlei head units. De meter is betrouwbaar en nauwkeurig en, niet geheel onbelangrijk, de batterij gaat lang mee. Verder is hij eenvoudig te monteren en ‘goedkoop’, ongeveer € 750.

Het systeem heeft echter ook twee nadelen. De vermogensmeter past niet op alle cranks, maar alleen op cranks met een 5 arm-spider, oftwel met 5 montage punten met een BCD van 110 of 130 mm. Dat is bijvoorbeeld bij een Quickie Shark al problematisch omdat deze handbike kettingbladen gebruikt die op 4 punten vastzitten. 

Daarnaast bestaat de Powertap C1 uit een twee kettingbladen, terwijl veel handbikes met een zogenaamde triple rondrijden, met dus 3 kettingbladen. De twee grootste bladen van zo’n triple komen nog wel overeen met de bladen van de Powertap C1, maar een klein kettingblad ontbreekt op deze vermogensmeter van Powertap. Dat wil niet zeggen dat de Powertap C1 niet gemonteerd kan worden op een triple crankstel van bijvoorbeeld een Wolturnus Antaras. Het kleinste kettingwiel kan er zelfs ook nog naast gemonteerd worden. Het vermogen kan alleen niet worden gemeten over dit kleinste kettingwiel, maar alleen over de twee grootste. En dat is best zonde als je deze vermogensmeter gebruikt bij een evenment als de HandbikeBattle, want dan heb je in een groot deel van de rit geen gegevens over vermogen, als je gebruik maakt van het kleinste blad.


2.2 Power2Max NG



Een fabrikant die vermogensmeter in de spider maakt is Power2Max (afbeelding 11). Je kunt een hele crankset bestellen met de vermogensmeter ingebouwd, wat de meest makkelijke optie is, of een losse spider om zelf in te bouwen. Maar dat is niet zo eenvoudig, want de spider zal hiervoor gewisseld moeten worden met je eigen spider. En die zit meestal vast op de trapas geplaatst. Er zal een adapter gefabriceerd moeten worden om de trapas en de Power2Max spider op elkaar te laten passen. Ken je iemand die goed is met een draai- en freesbank, dan is het mogelijk om die adapter zelf te maken. Anders kun je contact opnemen met de fabrikant van je handbike. De kosten kunnen dan wel flink oplopen. Kies je voor een standaard crankset dan zit je vast aan de maatvoering van de racefiets crankfabrikanten (FSA, Rotor, Specialized). Als je in een plat liggende handbike rijdt en dus fietscranks gebruikt dan zal het waarschijnlijk wel passen, maar wanneer je rijdt met V-cranks of bullhorncranks dan wordt het lastig om de Power2Max in de set te laten passen.

En daarnaast heeft de Power2Max NG het probleem dat er slechts twee kettingbladen op te monteren zijn. Een derde kettingblad past niet, een steile berg op handbiken is daarom niet mogelijk met deze vermogensmeter. Deze set is dus eigenlijk alleen geschikt voor de fanatieke handbikers die plat liggend rijden. De prijs is ook behoorlijk fors, vanaf € 990 heb je een dergelijke vermogensmeter. Wil je de set op je eigen trapas laten bouwen dan lopen de kosten waarschijnlijk nog verder op. Het is dus niet een heel geschikt instapmodel. De vermogensmeter maakt gebruik van zowel ANT+ als Bluetooth voor de gegevensoverdracht en is dus wel geschikt voor praktisch alle head units.
 

2.3 Quarq vermogensmeters van SRAM



Deze Quarq vermogensmeters zijn vergelijkbaar met de Power2Max meters. Er kan een standaard set worden gekocht met normale fietscranks (afbeelding 12) en dan geldt dezelfde beperkte bruikbaarheid als hierboven beschreven. 

Ook zijn er losse spiders te koop (afbeelding 13), die dan weer te monteren zijn op je eigen crankset.


Maar er  is wel weer wat improvisatie en aanpassing nodig op de trapas om de spider te laten passen. De spiders zijn wel in verschillende vormen en maten te koop, en er is zelfs een mountainbikeversie waarop een 32 tands kettingblad gemonteerd kan worden. De vermogensmeter heeft een redelijke nauwkeurigheid en je kunt kiezen welke vorm spider je wilt. Hij is makkelijk te kalibreren en is makkelijk in gebruik, ook de batterij is eenvoudig te vervangen. De losse spiders zijn te koop voor ongeveer € 729 en de compete sets voor ongeveer € 899. Deze vermogensmeter maakt alleen gebruik van ANT+ voor de gegevensoverdracht.
 

2.4 SRM



Het systeem van SRM (afbeelding 14) is de basis geweest van alle andere vermogensmeters, en is een van de meest nauwkeurige meters in de markt. Deze vermogensmeter werkt ook met rekstrookjes die verwerkt zitten in de spider. De spider is los te koop, of al verwerkt in een standaard crankset. Qua montage op een specifieke handbikecrankset (zoals V-cranks en bullhorn cranks) geeft SRM hetzelfde probleem als de Power2Max en de Quarq vermogensmeter: er is een adapter nodig die gemaakt moet worden. Navragen bij de fabrikant van je handbike is ook een optie, maar zal net als bij de andere twee waarschijnlijk kostbaar zijn. Kies je voor een standaard crankset dan moet je zeker weten dat die past op je handbike. De SRM vermogensmeter is wel een behoorlijk dure vermogensmeter, hij is vanaf ongeveer € 1500 beschikbaar. Een complete crankset is ongeveer € 500 duurder. Daar krijg je wel een eigen head unit van SRM bij en kun je met de SRM software de gegevens uitlezen en analyseren. Maar de concurrentie van de andere fabrikanten is groot, en het voordeel van de grotere nauwkeurigheid rechtvaardigt het prijsverschil eigenlijk niet.
 
 

3. Vermogensmeter op de armen van de crank

Vermogensmeters die op de crankarmen geplaatst kunnen worden, hebben het voordeel dat je ze makkelijk aan je handbike kan toevoegen zonder dat er hele grote aanpassingen nodig zijn aan bijvoorbeeld de trapas of spider. En als je meerdere wielsets hebt, hebben ze een voordeel ten opzichte van de meters die in het wiel geplaatst zijn. Ze zijn ook vaak goedkoper, maar minder nauwkeurig.



En er is nog een ander groot nadeel dat te maken heeft met het inzetbereik op handbikes: alle hieronder besproken systemen kunnen slechts op een beperkt aantal cranks geplaatst worden, namelijk rechte fietscranks. V-cranks en bullhorn cranks zijn niet geschikt. (Zie afbeelding 15.) Dit komt doordat de fabrikanten zich richten op de markt van de racefietsen en mountainbikes.
 

3.1 Stages Power



De Stages Power meter (afbeelding 16) is een vermogensmeter die verwerkt is in een linker crankarm. Het is een klein kastje dat in de crankarm is weggewerkt. Het is een lichte vermogensmeter en ANT+ en Bluetooth compatibel, makkelijk te gebruiken met allerlei head units. De batterij is heel eenvoudig te gebruiken en ook de montage is vrij simpel. Ook is het een vrij goedkoop systeem, vanaf € 549 zijn ze te koop. Ondanks het nadeel van de beperking tot fietscranks is er een ruime keuze aan linker cranks. Dus als je een crankset hebt van een bepaald merk uit de fietsenwereld, dan is de kans vrij groot dat Stages daar een bijpassende linker crank voor heeft met een ingebouwde vermogensmeter. De nauwkeurigheid van de vermogensmeter is redelijk, de invloed van de temperatuur op de meting is vrij groot.
 

3.2 4iiii Precision



De 4iiii Precision vermogensmeter (afbeelding 17) is vergelijkbaar met de Stages vermogensmeter. Hij registreert de buiging van de cranks met rekstrookjes en kan zo de kracht en het vermogen op de cranks meten. Je kunt kiezen voor een hele nieuwe crankset, of dat je je eigen crankset opstuurt voor inbouw van de vermogensmeter. Er is ook een verschil met de Stages vermogensmeter: de 4iiii Precision vermogensmeter kan het vermogen op de linker en rechter crank meten, Stages alleen links.

Als je uitkomt met de standaard cranksets van racefietsen van 170mm lang, dan heb je er een goede vermogensmeter aan vanaf € 377 (alleen links). De vermogensmeter is gemakkelijk in gebruik en behoorlijk nauwkeurig. Een klein nadeel is dat de vermogensmeter, evenals die van Stages, gevoelig is voor temperatuurverschillen. Als die erg groot zijn dan moet er opnieuw gekalibreerd worden. De meter is geschikt voor head units met ANT+ en Bluetooth gegevensoverdracht. De trapkracht wordt in drie richtingen gemeten, waarbij je meer inzicht kunt krijgen in hoe je trapt. Hoe dat werkt lees je bij de bespreking van de volgende vermogensmeter.
 

3.3 Pioneer Power



De vermogensmeter van Pioneer (afbeelding 18) kan ook de richting van de kracht (vector) op het linker en het rechter handvat meten. De krachtopnemers zitten gemonteerd op het kettingblad en op de linker crank. Om de 30 graden omwenteling, dus op 12 plaatsen per omwenteling, wordt gemeten hoe groot de kracht op de pedalen is. De trapkracht en de krachtvector worden nauwkeurig gemeten en op de Pioneer head unit (de enige die bij deze meter werkt en die je apart moet aanschaffen) kun je vervolgens zien in welke richting je tegen de handvatten aan drukt en hoe hard. Er komt op de rechterhelft van afbeelding 18 ook een getal in beeld over hoe efficiënt je links en rechts aan het trappen bent. Nu is het de vraag of het systeem de voortstuwing in een handbike beoordeelt ten opzichte van dat van een fiets, maar het grote voordeel is wel dat je nu wat bewuster bezig bent met hoe je tegen de handvatten aan drukt en hoe hard je trekt. Omdat er per omwenteling op 12 plaatsen snelle feedback is, kun je dus je traptechniek optimaliseren. Er zijn maar twee soorten cranks geschikt voor montage van het systeem: Shimano Dura Ace of Ultegra cranks (FC-9000 en FC-6800). Dit zijn dus cranks die geschikt zijn voor een racefiets en ze hebben een lengte tussen 16,5 en 18 cm. Het is een behoorlijk duur systeem, namelijk € 1615 (inclusief Pioneer fietscomputer), maar dan heb je wel een heel uitgebreid systeem. Er is ook een versie met een vermogensmeter op alleen de linker crank, die is een stuk goedkoper - € 629 - maar veel minder geavanceerd en vergelijkbaar met de meters van Stages en 4iiii Precision, die dan weer goedkoper zijn.
 

3.4 Verve infocrank



De Verve Infocrank (afbeelding 19) is anders dan de bovenstaande vermogensmeter, omdat Verve ook zelf de crank produceert en geen gebruik maakt van bestaande fietscranks. De rekstroken zijn zo geplaatst dat ze ook de krachtrichting (vector) bepalen (zoals Pioneer) en zijn in beide crankarmen geplaatst. De nauwkeurigheid van de set is door de plaatsing van de rekstrookjes en de kwaliteit erg hoog en de gevoeligheid voor temperatuurswisselingen is klein. De crankset is ook behoorlijk prijzig: € 1599. Je kunt de vermogensmeter op vele head units gebruiken, want de gegevens worden via ANT+ overgedragen. Je krijgt dus met name heel veel nauwkeurigheid voor je geld, en het systeem is erg makkelijk in gebruik.
 

3.5 Team Zwatt



Dit startup merk TeamZwatt (afbeelding 20) is op dit moment nog bezig met een crowdfundingsactie om de vermogensmeters te gaan leveren. Ze zijn op dit moment dus niet te koop. Het doel is een betaalbare vermogensmeter met hoge kwaliteit te leveren, die gebruik maakt van de spider rechts en de crankarm links, zoals 4iiii en Pioneer ook doen op dit moment.
 

3.6 Shimano Dura Ace R9100



Een andere vermogensmeter die nog op de markt moet komen - verwacht in mei 2017 - is de Dura Ace R9100 (afbeelding 21) crankset van Shimano, waarmee de bekende onderdelenfabrikant zich ook mengt in de, inmiddels al behoorlijk grote pool van vermogensmeters. Het voordeel van de set zal de feilloze combinatie zijn met de dit jaar uitgebrachte 9100 Dura Ace groep. En verder zullen de Japanners er alles aan doen om een set van hoge kwaliteit en nauwkeurigheid te leveren. Deze zal tussen de € 1200 en € 1500 moeten gaan kosten, vergelijkbaar met de kwalitatief goede meters.  Het nadeel van deze vermogensmeter is ook vergelijkbaar met alle meters in cranks: je zit vast aan de standaard fietscranks van Shimano, afwijkende vormen en maten zijn niet verkrijgbaar.
 
 

4. Vermogensmeter in de trapas

Een vermogensmeter in de trapas meet het moment (kracht vermenigvuldigd met de momentsarm van de kracht) dat op de trapas geleverd wordt. Het voordeel is dat hij goed beschermd zit en als er nog extra sensoren gebruikt worden die de positie van de cranks kunnen bepalen, zoals versnellingsopnemers, dan is te bepalen in welke fase je het grootste moment levert. Deze informatie kan gebruikt worden om de trapbeweging te optimaliseren.
 

4.1 Rotor Inpower



De Rotor inpower vermogensmeter (afbeelding 22) is van het merk ovale-kettingwielen Rotor, die een crankset levert met krachtopnemers (rekstrookjes) in de trapas. Ook is de vermogensmeter geschikt voor het gebruik met ovale kettingwielen. Ook hier kan een analyse van de pedaalslag worden gemaakt om de efficiëntie te verbeteren en de plaatsing van de ovale kettingwielen te optimaliseren. Er zit namelijk een meter ingebouwd die de hoeksnelheid van de trapbeweging meet. De nauwkeurigheid van de meter is erg hoog en ook de invloed van temperatuurverschillen is klein. De batterijen (AA) zijn eenvoudig te wisselen. Alles bij elkaar een heel complete vermogensmeter dus, die nog wat extra’s te bieden heeft en daardoor in dezelfde prijsklasse valt als de Verve Infocrank en de Pioneer vermogensmeters. Voor € 1499 kun je de Rotor 2Inpower aanschaffen. Maar ook deze set is slechts voor een beperkt aantal handbikes geschikt, omdat er fietscranks worden gebruikt.
 

4.2 Ashton Instruments



Dit is een vermogensmeter die in de trapas geplaatst kan worden. Aangezien veel trapassen hol zijn, biedt dit voor handbikes een goede oplossing. De Ashton Instuments  vermogensmeter (afbeelding 23) wordt nog niet geleverd en het is onbekend wanneer dit wel het geval zal zijn. Aangezien er bij handbikemerken geen eenduidige maat trapassen wordt gehanteerd zal een adapter noodzakelijk zijn wanneer de trapas dikker is dan 24mm, zoals bij Schmicking en oudere Wolturnusmodellen het geval is. Bij Quickie Sharkmodellen is het niet mogelijk om de vermogensmeter te monteren, omdat die nog gebruik maken van een trapassysteem dat los in het bracket wordt gemonteerd. De vermogensmeter zal qua prijs in de buurt van $ 500 komen.
 

4.3 Dyno Velo



De Dyno Velo (afbeelding 24) is een vermogensmeter die gemonteerd kan worden in een trapas. Het meetsysteem bestaat uit twee modulen die in de trapas ‘verankerd’ worden. De linker module is het meetgedeelte met de rekstrookjes, die de verdraaiing van de trapas meet. De rechter module bevat de elektronische componenten voor het nodige rekenwerk en het versturen van de gegevens via ANT+. Het is niet zeker of deze vermogensmeter wel op de markt zal komen, aangezien de lancering nog steeds op zich laat wachten. Het idee is echter wel goed, de modules zullen waarschijnlijk $399 (2015) gaan kosten en passen in veel trapassen die tegenwoordig gebruikt worden, zelfs in de grote oversized assen van Schmicking en oudere handbikes van Wolturnus. Alleen zullen er wel passende adapters gemaakt moeten worden om de modules goed vast te zetten in een oversized trapas.De toekomst zal uitwijzen of deze vermogensmeter ook daadwerkelijk te koop zal zijn.
 
 

5. Vermogensmeter tussen het handvat en de crank

Het vermogen meten tussen het handvat en de crank heeft het voordeel dat je vrij eenvoudig iets tussen de crank en het handvat kunt schroeven. Grote aanpasingen zijn niet nodig. Een voorwaarde is wel dat de schroefdraad van de vermogensmeter past, en dat is niet altijd het geval bij handbikes, want er zijn nog veel handbikes niet voorzien zijn van de schroefdraad die gangbaar is in de fietswereld, waarbij er ook een verschil is tussen links en rechts (9/16” UNF).
 

5.1 Limits Power



De Limits Power (afbeelding 25) is een vermogensmeter die zonder extra gereedschap te plaatsen is op een crank. En daarna wordt het handvat daar weer op gemonteerd. Er zitten vier rekstrookjes in verwerkt. De gegevensoverdracht gaat via ANT+. De gevoeligheid voor temperatuurschommelingen lijkt klein te zijn, al zijn er wel vraagtekens bij de nauwkeurigheid. De vermogensmeter moet $ 310 kosten, maar de fabrikant Indiegogo, is nog bezig met crowdfunding om de vermogensmeter op de markt te kunnen brengen.

Aangezien de vermogensmeter tussen de crank en het pedaal wordt geplaatst zal de breedte van de handvatten toenemen met een paar centimeter. Ook hier geldt: het lijkt een mooi systeem, alleen is het nog wachten op een goede verkrijgbaarheid.
 
 

6. Vermogensmeter via losse rekstrookjes

Losse rekstrookjes hebben het voordeel dat ze op alle soorten cranks te bevestigen zijn, er is daarin geen beperking. Maar dan moeten ze wel goed geplaatst worden, anders meet je niet wat je wilt meten.
 

6.1 Wattteam Powerbeat



De lichtgewicht vermogensmeter Watttem Powerbeat (afbeelding 26) is als volgt te monteren: de rekstrookjes worden op de juiste plaats op de crankarmen gelijmd en de unit die de gegevens verstuurt wordt onder het handvat geschroefd. Een absoluut voordeel van deze meter is dat hij op alle soorten handbikecranks past, of dat nou V-cranks, bullhorn cranks of rechte cranks zijn. Het vergt wel iets meer kalibratie, omdat duidelijk moet zijn hoe lang de cranks zijn en ook het gewicht van de cranks niet duidelijk is. Helaas is ook deze vermogensmeter nog niet beschikbaar en dat komt mede doordat de nauwkeurigheid van de meter bij eerste tests tegen viel. Maar als dat opgelost wordt dan zou je een hele mooie vermogensmeter kunnen kopen voor $ 499 die op elke handbike geplaatst kan worden.
 
 

Conclusie

Er zijn veel soorten en merken vermogensmeters op de markt. En het aantal groeit nog snel. De meeste vermogensmeters zijn helaas nog niet getest. Een aantal wordt al gebruikt door handbikers, maar een groot deel nog niet. Het valt op dat de prijs aan het dalen is. Er zijn twee vermogensmeters die op alle handbikes gemonteerd kunnen worden: de Powertap G3 en de Watteam Powerbeat, waarbij de Powertap het voordeel heeft dat die al veel langer op de markt is en dat mogelijke kinderziektes zijn verholpen. Wel is de Watteam vermogensmeter goedkoper en in het voordeel als je meerdere voorwielsets hebt. Er zijn meer nauwkeurige meters op de markt, maar die hebben bijna allemaal hetzelfde nadeel: ze zijn voor een beperkte groep handbikes geschikt: de AP3 handbikes. Dit zijn wedstrijdhandbikes waarbij de handbiker plat ligt en er ruimte is om standaard fietscranks te monteren. Voor hen is er ruime keuze uit vermogensmeters die op cranks of spider of op beide gemonteerd zitten. Wil je dan ook met een klein verzet kunnen handbiken dan biedt Quarq de meest geschikte modellen. Als je een vermogensmeter in je spider wilt en je standaard handbike cranks behouden, dan heb je een aanpassing aan je handbike nodig. Daarentegen is de Limits Power vermogenmeter weer een stuk eenvoudiger, maar dan moet het schroefdraad van je handvatten wel gelijk zijn aan dat van fietsenpedalen, en dat is niet bij elke handbike het geval. En dat geldt ook voor de Ashton instuments vermogensmeter, die in de trapas past: hij moet maar net in jouw trapas passen.

 
Waar koop je een vermogensmeter?

Vermogensmeters zijn veelal online verkrijgbaar. Futurumshop, Math Salden, Wiggle en Mantel zijn bijvoorbeeld webwinkels waar je een vermogensmeter kunt aanschaffen. Een voorwaarde is dan wel dat je er zelf raad mee weet. Als dat niet het geval is kun je ook bij een fietsenzaak terecht, zoals bij Van Herwerden in Den Haag  en Stappenbelt in Zwolle: . Zij kunnen naast verder adviseren ook een vermogensmeter monteren. Laat wel eerst weten dat je een vermogensmeter op een handbike wilt laten monteren. Niet alle fietzenzaken zijn bereid om een aanpassing aan je handbike te doen, omdat ze de aansprakelijkheid niet willen of kunnen dragen bij eventuele garantiegevallen. Gespecialiseerde zaken op het gebied van racefietsen en mountainbikes, zoals TRIA fietsen in Lieshout, hebben waarschijnlijk meer kennis over vermogensmeters, omdat deze bedrijven het meest met vermogensmeters te maken hebben. De handbikeleveranciers, zoals Sunrise, Invacare, Double Performance, Frontline, Mobility Products en TNS leveren geen vermogensmeters op handbikes. Daar is wel veel kennis op het gebied van de handbikes, dus een combinatie van de gespecialiseerde vermogensmeterleverancier en de handbikeleverancier kan het gewenste resultaat opleveren. Dan moeten de betrokken partijen wel goed met elkaar samen kunnen werken.
 

Andere links

Hieronder nog een aantal links die te maken hebben met het trainen met vermogensmeters.  

* Ralf Bekers

Ralf Bekers is een Bewegingstechnoloog, die zich gespecialiseerd heeft op het gebied van handbikes. Al op jonge leeftijd was Ralf bezig met de techniek van het menselijke bewegen, in de schaatssport, waar hij later als topsporter de schaatsslag perfectioneerde.

Zijn talent voor het menselijk bewegen, voor sport en techniek heeft hij kunnen uitbouwen bij de opleiding Bewegingstechnologie. Later heeft hij bij Double Performance ervaring opgedaan met het maken van aanpassingen op rolstoelen en handbikes en het ontwikkelen van nieuwe producten, vooral op het gebied van handbikes. Ook de topsport bleef hem boeien; Ralf zit in het begeleidingsteam van de succesvolle handbiker Jetze Plat.

De HandbikeBattle in Oostenrijk heeft hij enthousiast ondersteund. Met veel plezier heeft hij daar drie jaar lang handbikes van deelnemers aangepast en gerepareerd.

Het adviseren van handbikers speelde daarbij een belangrijke rol. Vandaar dat hij nu zelfstandig verder gaat als handbikespecialist. Op de website handbikefreak.nl en handbiken.nl gaat Ralf onder andere met behulp van instructiefilmjes laten zien hoe je je handbike het beste kunt onderhouden en repareren. Ook zal hij de laatste trends op technisch gebied in de gaten houden en hier verslag van doen, zoals in bovenstaand artikel over vermogensmeters voor handbikes. Verder wil Ralf zich inspannen dat de handbikers in Nederland zoveel mogelijk kunnen genieten van deze mooie sport.

Informatie over het gebruik van vermogensmeters door handbikers is binnenkort te vinden op www.wingstechnology.nl . Op deze site kun je overigens ook terecht voor meer aan handbiken gerelateerde onderwerpen, zoals instructievideo’s en tests met verschillende handbike-gerelateerde onderdelen. Voor onderhoud, informatie en advies over de aanschaf van vermogensmeters, over onderhoud van je handbike en over training kun je contact opnemen met Ralf Bekers: wingstechnology2016@outlook.com.

Uitgelicht

uitgelicht en partners uitgelicht en partners uitgelicht en partners uitgelicht en partners

Partners

uitgelicht en partners uitgelicht en partners uitgelicht en partners uitgelicht en partners uitgelicht en partners