Stavelot - Spa, over voormalige spoorweg (h/t)

Stavelot – Spa (h/t), over voormalig treinspoor (Ardennen, prov. Luik, BE)

Basisafstand   46 km h/t samen
Ook: (veel) minder dan 46 km. Zie 'ingekorte route'. 

Mogelijke startpunten
1 Thier de Liège 25, Stavelot (50.235266; 5.554597), het zuidelijke uiteinde van de route. Kom je vanuit het noorden, dan stuurt de navigatie je over de ‘Haute Levée’, bekend als klim van de wielerklassieker ‘Luik-Bastenaken-Luik’. De weg is voor jou echter een lange afdaling die recht op Stavelot afgaat. Daarom zie je er enkele opvallende snelheidsremmende voorzieningen. Vanuit de Haute Levée word je door de navigatie bij de tweede betonnen wegafscheiding, met rode vakken op de weg, rechtsaf een klein weggetje ingestuurd. Direct na deze afslag is er links een open plek die geen officiële parkeerplek is, maar waar je wel je auto zou kunnen neerzetten.
Wil of kun je hier niet parkeren, dan rijd je door naar startpunt nr. 2, een officiële parkeerplaats, die 1,5 km verder ligt. Maak gebruik van je navigatie; anders rijd je verkeerd.
Je komt vanuit ‘Thier de Liège’ op de route door de Haute Levée over te steken. Zie hieronder: ‘Veiligheid en oversteekpunten’.

2 Chemin de Parfondruy 2 Stavelot (50.392041; 5.923629). Het fietspad gaat hier vlak langs. Een nadeel van deze startplek is dat je in het begin van de route met een vrij steile klim te maken krijgt.
Je komt op de route door het pad richting het oosten te nemen. Al gauw kom je op een splitsing. Neem hier het linker pad richting Spa. Houd daarbij je tempo aan of versnel vanwege een direct opdoemende lange, vrij steile helling. Na deze helling komt al gauw de oversteek van de Haute Levée. Zie hieronder: ‘Veiligheid en oversteekpunten’.
Neem je deze startplaats, dan moet je bij alle km-aanduidingen hieronder steeds 2 km erbij tellen.

3 Route de la Géronstère 10, Spa (50.488255, 5.868249), gelegen vlak naast het centrum. Je ziet een historisch gebouw dat op een klein paleis of klooster lijkt (Waux Hall). Langs de weg is hier parkeergelegenheid met dwars parkeren. Let erop dat de (onverharde) grond op sommige plaatsen iets helt. Let ook op de (lage) stoeprand en de goot langs de weg.
Het begin van de handbikeroute (het Ravel-pad) is hier slechts 100 meter vandaan. Je komt er als volgt. Volg kort de weg licht dalend. Aan de rechter kant zie je drie bordjes onder elkaar die alle drie met je route te maken hebben. Ga hier rechtsaf richting Malmedy / Stavelot. Neem het goede pad, want hier liggen twee verschillende weggetjes tegen elkaar aan.

4 Station 33, Jalhay (Sart-Station) (50.500424; 5.957437), gelegen waar het Ravel-pad een hoofdweg kruist. Aan de westkant van de hoofdweg zijn twee (onverharde) stroken waar de auto kan staan. Je bent dan al op de route. Westelijke richting gaat naar Spa. De eerste 400 meter van het binnenweggetje bestaat uit slecht asfalt met gaten. Daarna kom je op het traject van de voormalige spoorlijn met een goed wegdek.

Kenmerken
De route is geen rondrit. Heen en terug zijn hetzelfde.
Je kunt niet verkeerd rijden. Je hoeft alleen maar het pad rechtdoor te volgen. Ook zijn er richtingbordjes en knooppuntnummers die de richting aangeven. Deze nummers heb je niet nodig. Eventueel kun je ze vinden op de interactieve kaart hieronder.
Je route gaat over een breed, verhard fiets-/wandelpad. Het wegdek is uitstekend, behalve een klein stuk van 400 meter slecht asfalt op 15 km van Stavelot. Hier verlaat de route kort het traject van de voormalige spoorlijn.

Veiligheid en geleidelijk hoogteverschil
Bij een nat wegdek of bij veel bladeren op het wegdek moet je de route niet doen. Ongeveer in het midden van de route bevind je je op het hoogste punt. Vandaaruit is het bijna alleen maar dalen óf naar Spa óf naar Stavelot, in een rechte lijn, meestal zonder zelf enige inspanning te hoeven leveren. Vooral de afdaling naar Spa kan zonder enige inspanning. De daalsnelheid kan zodanig zijn dat je voorwiel bij te hard remmen gaat slippen en dat je handbike onbestuurbaar wordt. Ga dus steeds scherp geconcentreerd met beheerste snelheid naar beneden. Omgekeerd moet je er rekening mee houden dat je vanuit Spa of Stavelot tot aan het hoogste punt voortdurend een inspanning moet leveren. Even losjes uitrijden kan niet. Het is óf draaien aan je stuur óf stilstaan.

Veiligheid en korte hellingen
Neem een begeleider mee. Er zijn namelijk een paar meestal korte, vrij steile hellingen. Ik kon de hellingen met mijn aankoppelbare handbike nemen, maar dat hoeft niet voor iedereen te gelden. De hellingen bevinden zich vanaf Stavelot (startpunt nr 1) op 7 km (op terugweg naar Stavelot) en op 10 km (na onderdoorgang snelweg heen en terug), waarvan één helling bestaat uit drie korte klimmetjes. Ook komen de hellingen hier na een bocht, waardoor de kans bestaat dat je de helling te laat ziet en te weinig snelheid hebt. Daarbij volgt er na de afdaling een bocht die je langzaam moet nemen om niet te kantelen.

Veiligheid en oversteekpunten
Er zijn drie oversteekpunten van doorgaande wegen. Zet je handbike in een lage versnelling en hoge energiestand, zodat je flexibel kunt oversteken. De eerste oversteek is vanaf startpunt nr. 1 al direct in het begin.
De tweede is in Francorchamps op 7 km van startpunt nr. 1. Hier ben je kort van het voormalige spoorwegtraject af. Rijd hier heel langzaam, want je moet de loop van het fietspad zoeken (met kleine bochten). Het wordt met bordjes aangegeven, maar het wegdek maakt het niet goed duidelijk. Tegelijkertijd moet je niet naast de hoge stoeprand terechtkomen met kantelen tot gevolg. In deze overbrugging steek je een weg over met een steile stoephelling die je recht moet aansturen. Richting Stavelot (dus terugweg naar startpunt nr. 1) is er na deze overbrugging bovendien nog een korte, steile helling.
De derde oversteek is bij Sart-Station, op 16 km van startpunt nr. 1. Voordat je oversteekt, ga je eerst even naar links.

Veiligheid en bruggetjes

In de afdaling naar Spa ga je over een paar bruggetjes. In één geval ligt het bruggetje bij een doorwaadbaar stukje van een beek. Neem het (smalle) bruggetje en let er goed op dat je wielen niet verkeerd naast de randen komen.

Route-aanduiding basisroute   46 km

VANUIT STAVELOT (startpunt nr. 1)

-  Thier de Liège 25
-  steek de weg over (Haute Levée)
-  steeds RD
-  op 7 km oversteek hw Francorchamps;
   let op loop fietspad, stoephelling
   en hoge stoep

-  op 10 km onder snelweg door:
   bochten en korte, steile afdaling en klim
-  op 15 km oversteek hw:
   eerst iets naar links
-  op 23 km straat in Spa:
   keer om en ga terug
-  op 30 km steek hw over
-  op 36 km onder snelweg door:
   bochten en korte, steile afdaling en klim
-  op 38 km steek hw over (Francorchamps);
   let op loop fietspad, stoephelling,
   hoge stoep en steil hellinkje
-  op 46 km steek hw over (Haute Levée)
   einde

VANUIT SPA

-  Route de la Géronstère 10
-  kort dalend - na 100 m bij
   blauwe en groene bordjes RA
   ri Malmedy / Stavelot
-  op 7 km steek hw over
-  op 13 km onder snelweg door:
   bochten en korte, steile afdaling en klim
-  op 15 km steek hw over (Francorchamps);
   let op loop fietspad, stoephelling,
   hoge stoep en steil hellinkje
-  op 23 km bij oversteek klein weggetje
   (rood wegdek, blauw en groen bordje)
   keer om en ga terug
-  op 30 km steek hw over (Francorchamps);
   let op loop fietspad, stoephelling en
   hoge stoep
-  op 32 km onder snelweg door:
   bochten en korte, steile afdaling en klim
-  op 37 km steek hw over:
   eerst iets naar links
-  op 44 km straat in Spa:
   LA naar eind

VANUIT SART-STATION
-  Station 33, Jalhay
-  ri Stavelot: steek hw over
-  op 6 km onder snelweg door:
   bochten en korte, steile afdaling en klim
-  op 8 km steek hw over (Francorchamps);
   let op loop fietspad, stoephelling,
   hoge stoep en steil hellinkje
-  op 15 km bij oversteek klein weggetje
   (rood wegdek, blauw en groen bordje)
   keer om en ga terug
-  op 22 km steek hw over (Francorchamps);
   let op loop fietspad, stoephelling en
   hoge stoep
-  op 24 km onder snelweg door:
   bochten en korte, steile afdaling en klim
-  op 30 km steek hw over:
   eerst iets naar links (startpunt)
-  op 37 km straat in Spa:
   keer om en terug
-  op 44 km einde

Extra kaartje basisroute, scherp ingekleurd en met knooppunten

'routiq.com/nl': 5702822  Stavelot - Spa​

-  Met het plusteken in het kaartje kun je inzoomen om de kaart
   gedetailleerder te maken en mogelijk verborgen
   knooppuntnummers (kleine rondjes) op te roepen.
-  Als je de linker muisknop ingedrukt houdt, kun je
   met de kaart schuiven.

Opmerking 1
De kilometers in de route-aanduiding geven de totaalstand van dat moment aan.

Opmerking 2
Vanuit de startpunten Spa en Sart-Station is de route 2 km korter. Het keerpunt om weer terug te gaan is een rustig, klein landweggetje in plaats van de drukkere oversteek van de Haute Levée.

Opmerking 3
Je rijdt korte tijd vrij dicht bij het circuit, waar je vanuit de hoogte door de bomen de auto’s kunt zien racen.

Ingekorte route     

Doordat het een heen-en-weer-route is, kun je zelf bepalen waar je je keerpunt neemt.

Uitgebreide route

Mocht je willen combineren met de handbikeroute ‘Stavelot – Malmédy’, dan rijd je bij startpunt nr. 1 door richting Stavelot. Al gauw volgt een afdaling, waarna je scherp linksaf gaat richting Malmedy. Zie handbikeroute Stavelot – Malmedy.

Horeca

Langs de route is geen horeca. In Stavelot zou je naar het centrum kunnen gaan, maar de weg terug is te steil. In Spa is op een halve kilometer afstand wel horeca, namelijk in het centrum op en bij Place Royale. Het asfalt ernaartoe is op sommige plekken erg slecht. Neem de weg in dalende richting en blijf rechtdoor gaan. Vlak na het passeren van de kerk aan de linkerkant sla je linksaf (druk, lastig kruispunt). Al gauw zie je twee pleinen bij elkaar. Neem niet het opvallende, sierlijke, historische gebouw recht voor je. Het terras is ontoegankelijk voor rolstoelen en waar je rolstoel wel kan komen, moet je digitaal bestellen. Wel zou je naar het binnen-restaurant van Hotel Van der Valk kunnen gaan (groot, wit gebouw, Place Royale 39). De (onopvallende) ingang is aan de rechterkant en heeft een makkelijke, lage helling. Je handbike kun je bij de ingang voor het raam met de mooie kledingstukken zetten. In het restaurant kun je zo gaan zitten dat je je handbike kunt zien. Vraag of je aan het raam mag zitten. Na je restaurantbezoek moet je op de terugweg naar je fietspad wel wat klimmen.

RAVEL-paden in Wallonië

RAVEL is in Wallonië een netwerk van paden voor niet-gemotoriseerd verkeer Meestal zijn het voormalige spoorlijnen en jaagpaden langs rivieren en kanalen. Voetgangers hebben er net zoveel rechten als fietsers. De Ravel van Stavelot naar Spa heeft de aanduiding L44a, het nummer dat de voormalige spoorlijn had. De letter L ervoor komt van 'Ligne' (Fr) = (spoor)lijn. Zie verder Spoorlijn 44 - Wikipedia Het traject van de handbikeroute beslaat hier het tweede deel van.

Overzichtskaartje ‘routiq.com/nl/’ met alle handbikeroutes in Nederland en Belgisch Limburg

overzichtskaartje p. 1 overzichtskaartje p. 2

Samensteller   Paul de Jong